Co może być potrącone z Twojego wynagrodzenia w Polsce — legalne i nielegalne potrącenia

Wielu pracowników tymczasowych z Ukrainy, Białorusi i innych krajów jest zaskoczonych kwotą netto, którą otrzymują na konto. Część potrąceń jest obowiązkowa i wynika z polskiego prawa, inne wymagają Twojej pisemnej zgody — a jeszcze inne są całkowicie nielegalne. Ten poradnik wyjaśnia, co może, a czego nie może potrącić pracodawca lub agencja pracy.

1. Obowiązkowe potrącenia — zawsze na liście płac

Te kwoty są potrącane przez każdego pracodawcę w Polsce, niezależnie od stanowiska czy umowy:

• Składki ZUS pracownika — emerytalna (9,76%), rentowa (1,5%), chorobowa (2,45%) — łącznie ok. 13,71% wynagrodzenia brutto
• Zaliczka na podatek dochodowy (PIT) — 12% od dochodu po odliczeniu składek i kwoty wolnej

Te potrącenia nie są decyzją pracodawcy — wynikają z polskiego prawa podatkowego i ubezpieczeniowego. Dzięki składkom ZUS masz prawo do chorobowego (L4), emerytury i renty.

2. Legalne potrącenia za Twoją pisemną zgodą

Poza obowiązkowymi składkami, pracodawca może potrącić z wynagrodzenia inne kwoty, ale tylko jeśli wyraziłeś/-aś pisemną zgodę. Przykłady:

• Zakwaterowanie pracownicze — jeśli agencja zapewnia Ci mieszkanie lub pokój, koszt pobytu może być potrącany z wypłaty. Kwota musi być ustalona z góry w umowie najmu.
• Zaliczka wzięta od pracodawcy — jeśli pożyczyłeś/-aś pieniądze od pracodawcy lub z zakładowego funduszu socjalnego, spłata może być potrącana w uzgodnionych ratach.
• Wyżywienie/posiłki — jeśli pracodawca zapewnia posiłki i umówiłeś/-aś się na potrącenie ich kosztu.

Ważne: Po wszystkich potrąceniach (poza obowiązkowymi) Twoje wynagrodzenie netto nie może spaść poniżej kwoty minimalnego wynagrodzenia (od 2026 r. — 4 666 zł brutto / ok. 3 400 zł netto). Pracodawca musi zostawić Ci wystarczającą kwotę na utrzymanie.

3. Potrącenia na podstawie nakazu komorniczego

Jeśli masz długi i komornik sądowy wydał nakaz zajęcia wynagrodzenia, pracodawca jest zobowiązany przelać odpowiednią część Twoich zarobków bezpośrednio do komornika. Jest to wyjątek od zasady pisemnej zgody — pracodawca działa tu na mocy decyzji sądu.

4. Nielegalne potrącenia — pracodawca nie ma prawa ich dokonywać

Następujące opłaty i potrącenia są niezgodne z polskim prawem i nie mogą być pobierane od pracowników:

• Opłata za pośrednictwo pracy — agencja pracy tymczasowej nie może pobierać żadnych opłat za znalezienie zatrudnienia. Jest to wprost zakazane przez ustawę o promocji zatrudnienia (art. 85 ust. 2).
• Odzież robocza i środki ochrony indywidualnej (PPE) — pracodawca jest zobowiązany zapewnić Ci odzież roboczą i sprzęt BHP bezpłatnie. Nie może ich kosztów potrącać z wynagrodzenia.
• Badania lekarskie wstępne i okresowe — koszt tych badań ponosi pracodawca. Nie wolno ich potrącać z Twojego wynagrodzenia.
• Szkolenia wymagane przez pracodawcę — szkolenie BHP i inne szkolenia wstępne wymagane przepisami muszą być bezpłatne i odbywać się w godzinach pracy.
• Opłata administracyjna za zatrudnienie — wszelkie opłaty za sporządzenie umowy, przerejestrowanie, założenie akt personalnych itp. są nielegalne.
• Kary pieniężne powyżej ustawowego limitu — nawet kary porządkowe (za spóźnienie, naruszenie regulaminu) są ograniczone do 1-dniowego wynagrodzenia za jedno przewinienie i nie mogą przekroczyć 10% wynagrodzenia miesięcznie łącznie.

5. Co zrobić, gdy podejrzewasz nielegalne potrącenia?

1. Sprawdź odcinek wypłaty — poproś pracodawcę o pisemny odcinek (pasek wynagrodzeń) z wyszczególnieniem wszystkich potrąceń.
2. Zażądaj pisemnego uzasadnienia — jeśli widzisz nieznane potrącenie, masz prawo wiedzieć, czego dotyczy i czy wyraziłeś/-aś na nie zgodę.
3. Skontaktuj się z koordynatorem Nexflow — wyjaśnimy Ci każdą pozycję na liście płac i zainterweniujemy, jeśli coś jest nieprawidłowe.
4. Złóż skargę do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) — jeśli problem nie zostanie rozwiązany, możesz złożyć skargę na pip.gov.pl lub osobiście w oddziale PIP. Inspekcja ma prawo nakazać pracodawcy zwrot nielegalnie potrąconych kwot.

Co zapewnia Nexflow?

Nexflow jako agencja pracy tymczasowej nigdy nie pobiera opłat za pośrednictwo pracy. Wszystkie potrącenia (np. za zakwaterowanie) są jasno określone w umowie i wymagają Twojej pisemnej zgody przed podpisaniem dokumentów. Masz prawo poprosić o pełne zestawienie każdej pozycji na swojej liście płac.

Podsumowanie

Obowiązkowe składki ZUS i podatek to jedyne potrącenia, na które nie potrzebujesz zgody. Potrącenie za zakwaterowanie, zaliczkę czy wyżywienie wymaga Twojego pisemnego podpisu — a po wszystkich potrąceniach Twoja wypłata nie może spaść poniżej minimalnego wynagrodzenia. Opłata za pośrednictwo pracy, odzież BHP czy badania lekarskie nie mogą być potrącane z wynagrodzenia pod żadnym pozorem.